Η Μούντζελου Μαρίνα είναι Ειδική Παιδαγωγός, απόφοιτη του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα, ασχολούμενη κυρίως με παιδιά στο Φάσμα του Αυτισμού, τομέας στον οποίο εξειδικεύεται. Μιλά άπταιστα την αγγλική, την ιταλική και την ελληνική νοηματική γλώσσα.
Την ευχαριστούμε θερμά, που ανταποκρίθηκε στην πρόσκλησή μας, να γράψει για τους αναγνώστες μας.
Γράφει η Μαρίνα Μούντζελου
Οι πρωτόγνωρες αυτές ημέρες που διανύουμε, κατά τις οποίες το παιδί μας είναι απαραίτητο να μένει καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας στο σπίτι, μπορούν να αξιοποιηθούν εύκολα κι έξυπνα από τους γονείς, αποσκοπώντας τόσο στη μαθησιακή του πρόοδο όσο και στη διατήρηση της ψυχικής του ηρεμίας.
Προτίμησα να σας παραθέσω, αντί των κλασικών σχολικών ασκήσεων, διάφορες δραστηριότητες, μέσω των οποίων μπορούμε να εξασκήσουμε πολλαπλές λειτουργίες του παιδιού, όπως την οπτική διάκριση-αντίληψη, την λεπτή κινητικότητα, τη συγκέντρωση, την ταχύτητα και γενικά τις δεξιότητες εκείνες που θα το βοηθήσουν να ανταποκριθεί ευκολότερα στις καθημερινές προκλήσεις καθώς μεγαλώνει.
Πρόκειται για εναλλακτικές, πρωτότυπες και σίγουρα περισσότερο ευχάριστες ιδέες, τις οποίες το παιδί θα αντιληφθεί σαν παιχνίδι, ενώ παράλληλα θα ενισχυθεί η σχέση μεταξύ των μελών της οικογένειας, αφού τα μικρά παιδιά δεν απολαμβάνουν τίποτα περισσότερο από το να περνούν δημιουργικό χρόνο με τους γονείς και τα αδέρφια τους.
Συμπληρωματικά, έγινε επιλογή ποικίλων δραστηριοτήτων, οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ ηλικιακό φάσμα και εξασκούν διαφορετικές λειτουργίες, έτσι ώστε οι γονείς να υλοποιήσουν τις ιδέες που “ταιριάζουν” περισσότερο στο παιδί τους, την ηλικία του, τις δυνατότητες, αλλά και τους τομείς στους οποίους παρουσιάζει δυσκολίες και θέλουν να το ενισχύσουν περαιτέρω.
Θα ξεκινήσω προτείνοντας κοινές οικιακές εργασίες, με τις οποίες μπορούν να ασχοληθούν τα παιδιά σας, αφού πρώτα τους δείξετε τον τρόπο.
Η χρονολογική ηλικία που αναγράφεται είναι καθαρά ενδεικτική.
2-3 ετών
- Μαζεύω τα παιχνίδια και τα βιβλία μου
- Βάζω τα σκουπίδια στον κάδο απορριμμάτων
- Βάζω τα άπλυτα στον κάδο
- Βάζω τα μαχαιροπίρουνα στη θέση τους (προσοχή στα αιχμηρά αντικείμενα)
- Σκουπίζω το πάτωμα
- Διπλώνω τα ξεσκονόπανα ή τις πετσέτες
- Βάζω τα ρούχα στο συρτάρι
4-6 ετών
- Όλες τις προηγούμενες εργασίες
- Φροντίζω τα κατοικίδια
- Στρώνω και καθαρίζω το τραπέζι
- Ταιριάζω τις κάλτσες
- Τακτοποιώ τα ψώνια
- Στρώνω το κρεβάτι μου
- Σκουπίζω με μικρή σκούπα (η εκμάθηση σε πρώτη φάση μπορεί να γίνει σ’ έναν δίσκο σερβιρίσματος, βλ. παρακάτω)
7-11 ετών
- Όλες οι προηγούμενε εργασίες
- Διπλώνω τα καθαρά ρούχα
- Σφουγγαρίζω
- Σκουπίζω
- Βγάζω έξω τα σκουπίδια
- Καθαρίζω τους καθρέπτες
- Ετοιμάζω τα γεύματα
- Καθαρίζω το αυτοκίνητο
- Καθαρίζω την τουαλέτα
- Καθαρίζω και οργανώνω το δωμάτιό μου
12+ ετών
- Όλες οι προηγούμενες εργασίες
- Κουρεύω το γρασίδι
- Προσέχω τα αδερφάκια μου
- Καθαρίζω τα παράθυρα
- Σιδερώνω τα ρούχα
- Μαγειρεύω απλά γεύματα
- Απλώνω τα ρούχα
- Καθαρίζω το ψυγείο
- Σκουπίζω τη σκάλα
- Σφουγγαρίζω τη σκάλα
Συνεχίζουμε με διάφορες δραστηριότητες που μπορούν να πραγματοποιηθούν εύκολα με υλικά και αντικείμενα που έχετε στο σπίτι και απευθύνονται σε παιδιά από 2 ετών και πάνω.
1. Παίρνουμε μερικά μπουκάλια, βαζάκια ή όποια άδεια δοχεία μπορούμε να βρούμε. Αφαιρούμε τα καπάκια και παροτρύνουμε το παιδί να διαλέξει το σωστό καπάκι για το κάθε δοχείο και να το ξαναβιδώσει. Η ίδια δραστηριότητα μπορεί να εκτελεστεί και με μερικές κατσαρόλες ή τηγάνια και τα αντίστοιχα καπάκια τους, τα οποία το παιδί πρέπει να ταιριάξει στο σωστό σκεύος. Ακόμη, μπορούμε να ζητήσουμε από το παιδί να προσπαθήσει να βάλει τα μικρότερα σκεύη μέσα στα μεγαλύτερα.
2. Ρίχνουμε λίγο ρύζι (ή ζάχαρη-αλάτι για μεγαλύτερη δυσκολία) στο τραπέζι, δίνουμε ένα σκουπάκι στο παιδί και του δείχνουμε πώς να τα σκουπίσει.
3. Ρίχνουμε αλεύρι, ζάχαρη ή αλάτι σε καθαρή επιφάνεια, όπως το τραπέζι ή ένας δίσκος σερβιρίσματος. Ζητάμε από το παιδί να «γράψει» με τα δάχτυλά του γράμματα, λέξεις, αριθμούς, ακόμα και μικρές πράξεις.
4. Παίρνουμε ένα γυάλινο σκεύος Πυρέξ, μέσα στο οποίο δημιουργούμε μία ελαφριά στρώση από ζάχαρη, αλάτι ή ψεύτικο χιόνι. Σε μία κόλλα χαρτί γράφουμε διάφορα γράμματα, συλλαβές, λέξεις, αριθμούς που μπορεί να δυσκολεύουν το παιδί (π.χ. διψήφιους, τριψήφιους κ.ο.κ.) και την τοποθετούμε κάτω από το σκεύος. Μ’ ένα πινελάκι ή με τα δάχτυλά του το παιδί εμφανίζει τα γράμματα μετακινώντας τη “σκόνη” που έχουμε τοποθετήσει στο Πυρέξ. Κάθε φορά προσπαθεί να προφέρει-διαβάσει σωστά ό,τι έχει εμφανίσει, να σχηματίσει λέξεις, προτάσεις κ.ο.κ.
5. Παίρνουμε μια σακούλα ή ένα άδειο κουτί και βάζουμε μέσα 8-10 αντικείμενα που γνωρίζει το παιδί, για παράδειγμα, μικρά παιχνίδια-φιγούρες, μολύβι, χτένα, κηρομπογιά κλπ. Στη συνέχεια, του ζητάμε να βγάλει ένα-ένα τα αντικείμενα απ’ τη σακούλα και με κλειστά μάτια να τα αναγνωρίσει. Η ίδια δραστηριότητα μπορεί να εκτελεστεί και με την τοποθέτηση αντικειμένων που ξεκινούν από το ίδιο γράμμα της αλφαβήτας. Βάζουμε το παιδί να εξασκηθεί, προφέροντας το συγκεκριμένο γράμμα, καθώς αναγνωρίζει το εκάστοτε αντικείμενο.
6. Βάζουμε στο μυαλό μας ένα αντικείμενο γνωστό στο παιδί. Το παροτρύνουμε να μας θέσει διάφορες ερωτήσεις, π.χ. τι χρώμα είναι, τι μέγεθος έχει, τι σχήμα έχει, σε τι χρησιμεύει κλπ, ώστε να καταφέρει να βρει περί τίνος πρόκειται. Το ίδιο μπορεί να γίνει κρύβοντας κάπου το εκάστοτε αντικείμενο και ενθαρρύνοντας το παιδί να το βρει. Έπειτα, εναλλάσσουμε τους ρόλους, ζητώντας από το ίδιο να σκεφτεί ή να κρύψει ένα αντικείμενο.
Για εξάσκηση στο γνωστικό αντικείμενο της Γλώσσας και των Μαθηματικών, μπορείτε να επιλέξετε από τις εξής δραστηριότητες:
1. Εξάσκηση σε γραφή και ανάγνωση: Παίρνουμε καλαμάκια, αποκόμματα περιοδικών για κολάζ, πλαστικά καπάκια με γραμμένα γράμματα και ό,τι άλλο μπορούμε να φανταστούμε και δημιουργούμε γράμματα, συλλαβές, λέξεις, αριθμούς κ.ο.κ. Με όσο περισσότερους τρόπους προσπαθήσει το παιδί να αναπαραστήσει γράμματα και αριθμούς, τόσο ευκολότερα, ταχύτερα και καλύτερα θα τα αφομοιώσει.
2. Εξάσκηση στην έκθεση: Όταν πρόκειται για περιγραφή, ζητάμε από το παιδί πρώτα να ζωγραφίσει όσο πιο πιστά μπορεί αυτό που πρόκειται να περιγράψει, π.χ. το δωμάτιό του ή ένα αγαπημένο του παιχνίδι ή και πρόσωπο. Δεν ξεχνάμε να το ενθαρρύνουμε να ζωγραφίσει επιπλέον λεπτομέρειες, στις οποίες θα αναφερθεί γραπτώς, π.χ. διάφορα αντικείμενα μέσα στο δωμάτιό του. Έπειτα, μπορεί να ξεκινήσει την έκθεσή του, έχοντας δίπλα τη ζωγραφιά του, ως οπτικό βοηθητικό υλικό.
3. Εξάσκηση σε μήνες και εποχές:
Α) Ζωγραφίζουμε μαζί με το παιδί κάτι που να σχετίζεται με κάθε μήνα του χρόνου. Κάνουμε το ίδιο με τις εποχές. Ταυτόχρονα, συζητάμε και δίνουμε περισσότερες ιδέες στο παιδί. Μπορούμε να δημιουργήσουμε τρισδιάστατες ζωγραφιές-κατασκευές για κάποιον από τους μήνες, για παράδειγμα, για τον μήνα Αύγουστο δημιουργούμε μία θάλασσα με άμμο από μαύρη ζάχαρη, καράβι από κλαδάκια δέντρου και πανιά από λευκό ύφασμα.
Β) Γράφουμε ερωτήσεις στο τετράδιο του παιδιού, τις οποίες εξηγούμε και αναλύουμε όσο χρειαστεί στο παιδί. Έπειτα, του ζητάμε να τις απαντήσει μόνο του, να τις ελέγξει και στη συνέχεια, συζητάμε και διορθώνουμε μαζί όσα έγραψε, τόσο σε επίπεδο ορθογραφίας όσο και σημασιολογικά.
Ενδεικτικές ερωτήσεις:
- Τι ρούχα φοράμε τον Ιανουάριο; Γιατί;
- Τι έκανες τα φετινά Χριστούγεννα; Απάντησε μέσα σε 10 σειρές.
- Τι κάνουμε τα Θεοφάνεια;
4. Εξάσκηση στα μαθηματικά
Α) Παίρνουμε χάρτινες φόρμες για cupcake, γράφουμε επάνω από μία πράξη πρόσθεσης στο καθένα και ζητάμε από το παιδί να τοποθετήσει μέσα τόσα μπαλάκια από πλαστελίνη, φασόλια ή οποιοδήποτε άλλο μικρό αντικείμενο, όσα αντιστοιχούν με το αποτέλεσμα της πράξης, για παράδειγμα: εάν η φόρμα γράφει 6+3, το παιδί τοποθετεί πρώτα 6 φασόλια, έπειτα άλλα 3 και στο τέλος τα μετρά όλα μαζί και βρίσκει το αποτέλεσμα. Στην ίδια δραστηριότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και η πράξη της αφαίρεσης, ενδεικτικά: για τη μαθηματική πράξη 12-6, το παιδί βάζει πρώτα 12 φασόλια, έπειτα βγάζει τα 6 στην άκρη και στο τέλος μετρά πόσα έμειναν μέσα στη φόρμα.
Β) Συλλέγουμε καπάκια από πλαστικά μπουκάλια νερού, χυμών, αναψυκτικών και γράφουμε επάνω με μαρκαδόρο όσους αριθμούς επιθυμούμε, λαμβάνοντας υπόψη τις γνώσεις του παιδιού. Τοποθετούμε έναν αριθμό στη μέση, π.χ. το 40 και ζητάμε απ’ το παιδί να βρει και να τοποθετήσει αριστερά τον μικρότερο και δεξιά τον αμέσως μεγαλύτερο αριθμό, δηλαδή το 39 και το 41 αντίστοιχα.
Γ) Παίρνουμε δύο ζάρια και τα ρίχνουμε εναλλάξ, προσθέτοντας κάθε φορά τους αριθμούς που τυχαίνουν, π.χ. 2 στο ένα ζάρι και 4 στο άλλο, άρα 2+4=6. Όποιος λύσει τις περισσότερες πράξεις σωστά είναι ο νικητής. Μπορεί να χρησιμοποιεί και χρονόμετρο ή κλεψύδρα, για περαιτέρω εξάσκηση στην ταχύτητα επίλυσης πράξεων από το παιδί.
Δ). Εξάσκηση στη διαχείριση χρημάτων: Κόβουμε διάφορα προϊόντα από διαφημιστικά φυλλάδια, τα κολλάμε στο τετράδιο ή σ’ ένα χαρτόνι και ζητάμε από το παιδί να μαντέψει πόσο περίπου κοστίζει το κάθε προϊόν. Για παράδειγμα, μπορούμε να επιλέξουμε εικόνες που απεικονίζουν ένα γάλα, γιαούρτι, ψωμί και άλλα, γνώριμα στο παιδί προϊόντα. Το βοηθάμε να βάλει τιμές που ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Στη συνέχεια, ρωτάμε το παιδί ποια προϊόντα ή αντικείμενα είναι πιο ακριβά, πιο φθηνά και γιατί. Έπειτα, του ζητάμε να μας πει ποια προϊόντα θα επέλεγε για να φτιάξει ένα κέικ, μια φρουτοσαλάτα ή οτιδήποτε άλλο επιθυμούμε. Αφού επιλέξει σωστά, το παροτρύνουμε να μας πει τι πράξη θα κάνει ώστε να βρει πόσο θα κοστίσουν όλα μαζί συνολικά. Τέλος, μπορούμε να συνεχίσουμε το παιχνίδι, κάνοντας εξάσκηση στα ρέστα, χρησιμοποιώντας ψεύτικα χρήματα ή χρήματα από monopoly κλπ.
Καλή δύναμη και καλή διασκέδαση!
